Alfabetisch, systematisch of in werelden?

Wat hebben een opmerking van mijn 17-jarige zoon, twee interviews in het tijdschrift Lezen [1] en een opdracht voor het samenstellen van nieuwe collecties met elkaar gemeen? Ze sluiten goed aan bij het tweede hoorcollege van Hans van Driel, waarin het wereldbeeld en de verandering van een schrift-/beeldcultuur naar een digitale cultuur centraal stonden [2]. 

Nuchtere Westerling
Mijn zoon stelde dat wij de wereld met typisch Westerse ogen bekijken. Als nuchtere Westerlingen toetsen wij de fenomenen waarmee we te maken krijgen aan de wetten van de natuurwetenschap. Hoewel mijn zoon deel uitmaakt van de generatie van "Digital natives", zijn zijn denkpatronen nog geënt op het mechanistisch wereldbeeld, dat Dijksterhuis [3] beschrijft:

• hij denkt weliswaar niet lineair, maar hij gaat wel uit van een oorzaak en een logische verklaring voor de verschijnselen.
• hij brengt structuur aan in de resultaten door middel van een systematische ordening.

De laatste jaren heeft onderzoek echter aangetoond, dat het geheugen van de mens niet rechtlijnig werkt [1]. Informatie wordt via associaties vastgelegd en onthouden. "Tags" maken het terugzoeken van informatie gemakkelijker. 

1. How our memory works 

Bibliotheken 

Vanaf het moment dat ideeën en kennis niet meer mondeling overgeleverd werden, fungeren bibliotheken en archieven als het "lange termijngeheugen" van de mens [4]. 

Bibliotheken zijn door hun ordeningsprincipes bij uitstek een voorbeeld van het mechanistisch denken. Immers: de indeling van de collectie is rechtlijnig (alfabetisch of systematisch). En om de gebruikte systematiek te doorgronden is een hulpmiddel (catalogus) nodig.

2. Librarians do Gaga

Cupcakes of maffia

Bibliotheken onderkennen dat de zoekstrategieën van hun gebruikers veranderen. Daarom zoeken zij naar een systeem van associatief ordenen, dat afgeleid is van het in winkels gebruikte retailconcept.

Momenteel gaan veel openbare bibliotheken over naar de ordening in zgn. Werelden [5]: boeken, films, tijdschriften worden per belevingswereld aangeboden. Het idee hierachter is dat de lezer van thrillers ook geïnteresseerd zal zijn in waargebeurde verhalen over de maffia, terwijl de lezeres van liefdesromans vaker op zoek zal gaan naar recepten voor cupcakes.  

Hoe deze koppeling tussen het "lange termijngeheugen" en de snelle associaties zal gaan verlopen, zal de toekomst uit moeten wijzen.

Bronnen:
1.Lezen, jrg. 7, nr. 3 (2012)

• p.   8/9  Zonder literatuur geen identiteit: interview met Roland Colastica
• p. 12/13 Lezen vergroot de wereld: interview met prof. Jelle Jolles

2. Driel, H. van (2012, 3 september), hoorcollege "Beeldcultuur". Tilburg : Tilburg University
3. Dijksterhuis, E.J. (1996). De mechanisering van het wereldbeeld. 
   Gedownload van: http://www.dbnl.org/tekst/dijk027mech01_01/ 
4. Driel, H. van (Ed.) (2004). Beeldcultuur. Amsterdam : Boom. P. 32
5. Kielema, E. (2010) Gronings bibliotheekconcept draait om opvallen. 
   In: Bibliotheekblad 25/26. pp. 16-18. Geraadpleegd op: http://www.tersprake.com/wp-content/uploads/file/101223-Bibliotheekblad-Gronings%20bibliotheekconcept.pdf

Bronnen films:
1. http://youtu.be/pxVb6M8UPTQ
2. http://youtu.be/a_uzUh1VT98